Η μεταβλητότητα καραδοκεί στις αγορές

Επικαιρότητα

Ελλάδα / Επικαιρότητα 365 Προβολές


Η μεταβλητότητα καραδοκεί στις αγορές

Η έκρυθμη κατάσταση στη Μέση Ανατολή έχει επαναφέρει την επιφυλακτικότητα στις χρηματαγορές.

Της ΑΜΑΛΙΑΣ ΚΑΤΖΟΥ

amaliakatzou@gmail.com

Και μπορεί μετά τις ισχυρές πιέσεις που δέχτηκαν οι διεθνείς μετοχές να επανήλθε η ψύχραιμη διαχείριση της κατάστασης, ωστόσο οι γεωπολιτικές ανησυχίες έχουν ενταθεί, γεγονός που, σύμφωνα με τους αναλυτές, θα διατηρήσει τη μεταβλητότητα στα χρηματιστήρια.

«Στο κόκκινο», λοιπόν, οι ανησυχίες, αυξημένη η μεταβλητότητα, υψηλός ο επενδυτικός κίνδυνος αλλά εμφανής είναι η προσπάθεια της Νέας Υόρκης να στείλει μήνυμα στις αγορές διεθνώς, καθησυχάζοντάς τες. Πάντως, οι φόβοι πως η κατάσταση στη Μέση Ανατολή μπορεί να ξεφύγει ανά πάσα στιγμή παραμένουν και οι αναλυτές να προσπαθούν να εκτιμήσουν ποιες θα είναι οι συνέπειες μιας τέτοιας εξέλιξης.

Εύθραυστες ισορροπίες

Σύμφωνα με το βασικό σενάριο του οίκου αξιολόγησης Moοdy’s, ΗΠΑ και Ιράν θα αποφύγουν μια άμεση στρατιωτική σύγκρουση. Ωστόσο, με βάση τη Moοdy’s, οι κίνδυνοι έχουν αυξηθεί αισθητά τις τελευταίες μέρες. Και οι πιστωτικές συνέπειες μιας στρατιωτικής σύγκρουσης θα εξαρτηθούν από τη χρονική τους εμβέλειά και τη σοβαρότητα των ζημιών που θα υποστούν κρίσιμες υποδομές.

Ειδικότερα, ανάλογα με το πεδίο της σύγκρουσης ενδέχεται να επηρεαστούν το Ιράκ, το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ, το Ομάν, το Κατάρ, η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και ενδεχομένως ακόμη και η ευρύτερη περιοχή, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.

Η μετάδοση της πιστωτικής κρίσης θα είχε το άμεσο αποτέλεσμα του σοκ της πτώσης στις εξαγωγές και στα φορολογικά έσοδα, σε περίπτωση που η παραγωγική ικανότητα της πετρελαϊκής βιομηχανίας εξασθενήσει αισθητά και για σημαντικό χρονικό διάστημα.

Παράλληλα, η ικανότητα των κυβερνήσεων να ανακυκλώνουν τα έσοδα από υδρογονάνθρακες είναι καθοριστικής σημασίας για την ανάπτυξη των άλλων τομέων της οικονομίας, εκτός του πετρελαίου και του φυσικού αερίου.

Κατ’ αυτό τον τρόπο, όλες οι χώρες στη Μέση Ανατολή θα επηρεαστούν από τις στρεβλώσεις των εσόδων από τους υδρογονάνθρακες, σε βαθμό όμως που θα ποικίλλει ανάλογα με την ευαισθησία του πιστωτικού τους προφίλ όσον αφορά στην παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου και στο μέγεθος των συναλλαγματικών και φορολογικών αποθεμάτων τους.

Μια διαρκής σύγκρουση θα έχει εκτεταμένες συνέπειες, μέσω μιας ευρείας οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης, που θα επιδεινώσει σημαντικά τις συνθήκες λειτουργίας και χρηματοδότησης των χωρών της περιοχής. Η ζημιά σε κρίσιμες υποδομές και η προσωρινή διακοπή του εμπορίου θα επηρέαζαν το σύνολο των χωρών της περιοχής.

Για παράδειγμα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ιδίως το Ντουμπάι, θα επηρεαστούν επίσης εξαιτίας της σημασίας του τομέα των logistics και του τουρισμού. Επίσης, η αυξημένη αποστροφή έναντι κινδύνου θα ήταν αρνητική για όλους τους εκδότες, ιδίως για εκείνους με μεγάλες εξωτερικές ανάγκες και σχετικά μικρότερα ή ανεπαρκή αποθέματα, όπως το Ομάν και το Μπαχρέιν. Μια παρατεταμένη σύγκρουση θα μπορούσε ενδεχομένως να έχει παγκόσμιες επιπτώσεις, ιδίως μέσω της επίδρασής της στις τιμές του πετρελαίου, κατά τη Moοdy’s.

Ούτε η UBS αναμένει σοβαρή κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή, η οποία θα προκαλούσε ευρύτερες οικονομικές επιπτώσεις στην αγορά, μέσω έντονα υψηλότερων τιμών του αργού πετρελαίου. Σύμφωνα με τη UBS, η υπερπροσφορά πετρελαίου θα συνεχιστεί το 2020, ιδιαίτερα το α’ εξάμηνο. Πάντως, ο ελβετικός οίκος εκτιμά ότι η τιμή του Brent πάνω από τα 70 δολάρια ανά βαρέλι είναι απίθανο να διατηρηθεί για αρκετούς μήνες.

Αυτό συνέβη τον Σεπτέμβριο του 2019, όταν δέχθηκαν επίθεση οι εγκαταστάσεις επεξεργασίας πετρελαίου στη Σαουδική Αραβία. Με βάση αυτά τα δεδομένα, η UBS παραμένει «bearish» για τις τιμές του Brent και «βλέπει» η τιμή του πετρελαίου να μειώνεται στα 60 δολάρια το βαρέλι. Παράλληλα, ο ελβετικός οίκος εκτιμά ότι βασική προτεραιότητα για τους επενδυτές για το 2020 είναι η διαφοροποίηση του χαρτοφυλακίου τους.

Επιπλέον, οι επενδυτές εξετάζουν την έκθεσή τους σε ασφαλή περιουσιακά στοιχεία, όπως το ιαπωνικό γιεν και ο χρυσός. Οσον αφορά στο πολύτιμο μέταλλο, η ανάπτυξη της οικονομίας των ΗΠΑ και τα χαμηλότερα πραγματικά επιτόκια μειώνουν το κόστος ευκαιρίας της κατοχής χρυσού. Και δεδομένου ότι ο χρυσός τιμολογείται σε δολάρια ΗΠΑ, ένα ασθενέστερο δολάριο υποστηρίζει τις τιμές του χρυσού.

Την άποψη ότι το Ιράν αποτελεί πράγματι γεωπολιτικό ρίσκο, ωστόσο ούτε ο Τραμπ αλλά ούτε και η Τεχεράνη θέλουν έναν ολοκληρωτικό πόλεμο εκφράζουν οι αναλυτές της Eurasia Group, ενώ αναγνωρίζουν ότι «η αποτυχία της αμερικανικής πολιτικής στο Ιράν, το Ιράκ και τη Συρία δημιουργεί σημαντικούς κινδύνους για τη σταθερότητα στην περιοχή. Αυτοί περιλαμβάνουν μια θανατηφόρο σύγκρουση με το Ιράν και ανοδικές πιέσεις στις τιμές του πετρελαίου», όπως αναφέρεται στη σχετική ανάλυση.

«Είναι πιθανές θανατηφόρες διαμάχες στο Ιράκ μεταξύ δυνάμεων των ΗΠΑ και του Ιράν. Το Ιράν θα διακόψει την κυκλοφορία των τάνκερ στον Περσικό Κόλπο και θα χτυπήσουν τις ΗΠΑ στον κυβερνοχώρο. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιήσεις τους συνεργάτες του σε άλλες χώρες της Μέσης Ανατολής για να στοχεύσει τους πολίτες των ΗΠΑ και τους συμμάχους των ΗΠΑ», επισημαίνουν οι αναλυτές. Ωστόσο, τονίζουν ότι τα ΜΜΕ υπερβάλλουν ως προς το ενδεχόμενο κλιμάκωσης της έντασης, με αποτέλεσμα να αποσπάται η προσοχή από τα σοβαρότερα θέματα.

Κίνδυνος για τους επενδυτές οι προεδρικές εκλογές

Εν τω μεταξύ, οι αναλυτές της Eurasia Group θεωρούν ότι οι προεδρικές εκλογές στις ΗΠΑ είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τους επενδυτές το 2020. «Φέτος οι αμερικανικοί θεσμοί θα δοκιμαστούν με πρωτοφανείς τρόπους. Αντιμετωπίζουμε τον κίνδυνο μιας εκλογής στις ΗΠΑ που πολλοί θα θεωρήσουν παράνομη, την αβεβαιότητα ως επακόλουθο και ένα περιβάλλον εξωτερικής πολιτικής λιγότερο σταθερό από το κενό που προκύπτει», επισημαίνουν οι αναλυτές.

Χαρακτηρίζοντας δε τις εκλογές ως το «Brexit των ΗΠΑ», προειδοποιούν ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος θα μπορούσε να προκύψει από ένα αμφισβητούμενο αποτέλεσμα, είτε ο Τραμπ νικήσει είτε όχι.

Το Middle East Institute, διά στόματος του εμπειρογνώμονα για θέματα ασφάλειας στη Μέση Ανατολή Αλεξ Βατάνκα, αναφέρει ότι τα αντίποινα της Τεχεράνης για τη δολοφονία του ανώτατου διοικητή του Ιράν Κασέμ Σουλεϊμανί έχουν έρθει «πολύ γρήγορα και πολύ σφοδρά» και τώρα υπάρχει «πραγματικός κίνδυνος» η κατάσταση να εκτροχιαστεί.

«Το μεγάλο ερώτημα είναι: Τι θα κάνει ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ; Επειδή στηρίζει πολύ στις εξελίξεις αυτές την επανεκλογή του, θα πρέπει να λάβει γρήγορα την απόφαση αν ένας πόλεμος με το Ιράν -και όλο το χάος που έρχεται μαζί του στη Μέση Ανατολή- θα τον βοηθήσει ή όχι να κερδίσει στις εκλογές του Νοεμβρίου», δήλωσε ο Βατάνκα.

Οι αναλυτές της Rabobank, πάλι, θεωρούν ότι η σύγκρουση ΗΠΑ – Ιράν στέλνει ένα νέο μήνυμα. Από τη μια, οι ΗΠΑ δεν πρέπει να βασίζονται σε κυρώσεις ή συμβατικούς πόλεμους ή να προσπαθούν να συσπειρώσουν μια διστακτική διεθνή κοινότητα να δράσει εναντίον του Ιράν. Αυτό που μπορούν να κάνουν είναι απλώς να σκοτώσουν την ιρανική ηγεσία ή να πάρουν τις βασικές εγκαταστάσεις τους -όπως απειλούσε ο Τραμπ σε 52 απροσδιόριστες τοποθεσίες-, αν το Ιράν αντιδράσει.

Παράλληλα, το οικονομικά αδύναμο Ιράν δεν θέλει έναν πραγματικό πόλεμο με τις ΗΠΑ ακόμη περισσότερο απ’ ό,τι οι ΗΠΑ δεν θέλουν έναν πόλεμο με το Ιράν. Ως εκ τούτου, η Τεχεράνη μπορεί είτε να ανταποκριθεί στον θάνατο του Σουλεϊμανί είτε να δεχτεί ότι ο Τραμπ έχει ανέβει σε ένα επίπεδο όπου δεν θα πρέπει να υπάρξει ανταπόκριση. Και ως προς το «Si vis pacem, para bellum» (εάν επιθυμείτε ειρήνη, προετοιμαστείτε για πόλεμο), αυτό ακριβώς κάνουν οι ΗΠΑ. Ως εκ τούτου, η αγορά είναι δικαιολογημένα σταθερή, αναμένοντας μόνο μια περιορισμένη κίνηση κινδύνου μέχρι στιγμής.

«Καταφύγιο» ο χρυσός

Από την πλευρά της, η Goldman Sachs αναφέρει ότι ο χρυσός είναι ένα ισχυρότερο αντιστάθμισμα από το πετρέλαιο για τους επενδυτές, που αναζητούν ασφαλείς αποδόσεις εν μέσω της κλιμάκωσης των εντάσεων μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν.

Το φάσμα των πιθανών σεναρίων είναι πολύ μεγάλο, καλύπτοντας τους κραδασμούς στην προσφορά πετρελαίου ή ακόμη και την καταστροφή της ζήτησης πετρελαίου – κάτι που θα ήταν αρνητικό στις τιμές του πετρελαίου. Αντίθετα, η Ιστορία δείχνει ότι κάτω από τα περισσότερα σενάρια ο χρυσός πιθανότατα θα συνεχίσει την ανοδική του πορεία, σύμφωνα με την Goldman Sachs.

Οι φόβοι των ιρανικών αντιποίνων οδήγησαν τις τιμές του πετρελαίου στα υψηλότερα επίπεδα από την επίθεση σε δύο εγκαταστάσεις παραγωγής της Σαουδικής Αραβίας τον περασμένο Σεπτέμβριο. Ωστόσο, αν δεν υπάρξει σημαντική διαταραχή του εφοδιασμού, η Goldman Sachs εκτιμά ότι οι κίνδυνοι θα μειωθούν τις προσεχείς εβδομάδες, με μια «δίκαιη» τιμή της τάξης των 63 δολαρίων ανά βαρέλι.

Ο χρυσός σημείωσε άνοδο κατά 100 δολάρια τον Δεκέμβριο του 2019, φτάνοντας στα 1.550 δολάρια ανά ουγγιά. Κατά την Goldman Sachs, το πολύτιμο μέταλλο θα μπορούσε να έχει περαιτέρω ανοδική δυναμική λόγω των γεωπολιτικών εντάσεων, που ιστορικά οδηγούν σε υψηλότερες τιμές τον χρυσό. Οπως σημειώνει η Goldman Sachs, η πρόσθετη κλιμάκωση των εντάσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν θα μπορούσε να ενισχύσει περαιτέρω τις τιμές του χρυσού, κοντά στα 1.600 δολάρια ανά ουγγιά.

Δημοσιεύτηκε στο φύλλο 136 της «Νέας Σελίδας» την Κυριακή 12 Ιανουαρίου 2020.

Διαβάστε επίσης στη «Νέα Σελίδα»:

Αμοιβαιότητα στις σχέσεις με τους συμμάχους

Μια σχέση πέρα από κυβερνήσεις και συνθήκες